Kiến thức y khoa

Bảo quản tế bào gốc ở -196 độ C: Khoa học lưu trữ sự sống lâu dài

Ngày đăng: 18/6/2026 | BV Quốc tế Sản Nhi Hải Phòng

Quy trình lưu trữ tế bào gốc cuống rốn trong nitơ lỏng ở nhiệt độ -196 độ C bảo toàn nguyên vẹn hoạt tính sinh học của tế bào trong hàng thập kỷ.

🛡️

Thông tin y khoa được kiểm duyệt

Bài viết này được tham vấn chuyên môn và phê duyệt bởi ThS.BS. Nguyễn Văn Phòng - Giám đốc Trung tâm Tế bào gốc, Bệnh viện Quốc tế Sản Nhi Hải Phòng, đảm bảo tính chính xác, khách quan và tuân thủ các hướng dẫn điều trị y khoa hiện hành.

Làm thế nào để tế bào gốc cuống rốn thu thập hôm nay vẫn có thể giữ nguyên hoạt tính sinh học để điều trị bệnh sau 20, 25 năm? Câu trả lời nằm ở công nghệ **đông lạnh sâu (Cryopreservation)** trong môi trường nitơ lỏng đạt nhiệt độ ổn định ở mức **-196°C**. Đây là nhiệt độ mà mọi hoạt động trao đổi chất của tế bào hoàn toàn tạm dừng.

1. Quy trình hạ nhiệt độ kiểm soát: Ngăn chặn tinh thể đá phá hủy tế bào

Nếu đưa tế bào gốc đột ngột từ nhiệt độ phòng vào bồn chứa -196°C, nước trong tế bào sẽ lập tức đóng băng thành các tinh thể đá có góc cạnh sắc nhọn, đâm thủng màng tế bào và gây chết tế bào hoàn toàn. Để khắc phục điều này, Ngân hàng mô áp dụng quy trình chuẩn kỹ thuật khắt khe:

  • Bổ sung chất bảo vệ màng tế bào (Cryoprotectants - DMSO): Giúp đẩy nước ra khỏi tế bào, ngăn cản sự hình thành tinh thể đá.
  • Hạ nhiệt độ theo chương trình tự động (Rate-controlled freezing): Sử dụng máy hạ nhiệt độ chuyên dụng để giảm nhiệt độ của mẫu từ từ (ví dụ giảm chính xác 1°C mỗi phút) cho đến khi đạt mức ổn định cần thiết trước khi đưa vào bồn chứa chính thức.

2. Bồn lưu trữ nitơ lỏng chuyên dụng và cảm biến 24/7

Mẫu tế bào gốc sau khi hạ nhiệt độ sẽ được chuyển vào các bồn chứa chứa nitơ lỏng chuyên dụng (cryotanks). Tại đây:

  • Nhiệt độ ổn định ở mức **-196°C** ở pha lỏng (hoặc dưới **-150°C** ở pha hơi của bồn), đảm bảo tế bào gốc chuyển sang trạng thái "ngủ đông" sinh học hoàn toàn.
  • Mọi hoạt động chuyển hóa tế bào bị đình chỉ nhưng các cấu trúc DNA, màng tế bào được bảo toàn nguyên vẹn tuyệt đối qua hàng thập kỷ.
  • Hệ thống cảm biến tự động giám sát liên tục 24/7 mức nitơ lỏng và nhiệt độ để cảnh báo tức thời khi có biến động nhỏ.

3. Tiêu chuẩn quốc tế AABB trong lưu trữ lạnh sâu

Việc tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật AABB của Hoa Kỳ và RTAC giúp tối ưu hóa tỷ lệ tế bào sống sót (Viability) sau khi rã đông đạt trên **90%**, đảm bảo mẫu luôn sẵn sàng và đạt chất lượng điều trị cao nhất khi người bệnh cần sử dụng.

Tài liệu tham khảo khoa học:

  • Cryobiology Journal - Principles of rate-controlled freezing in hematopoietic stem cells (2024).
  • AABB Technical Manual - Standards for cellular therapy services (2025).
  • International Society for Cell & Gene Therapy (ISCT) - Cryopreservation best practices (2023).